هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
625
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
شب 19 رمضان [ 1300 ه . ق . ] [ لاسجرد ] از دهنمك به سمت لاسجرد آمديم . قرب 8 فرسخ مسافت است . در راه به جز قلعهء عبدلآباد « 1 » و جند پل ، كه يكى مسمّى به پل كرپى و حدّ فاصل بين خراسان و عراق است ، ديگر آبادى نيست . چند « برج » هم به فاصلههاى دور ساخته شده است . چنان مىنمايد كه اين بروج ، يك رشتهء ممتدّى بين رى و خراسان بوده است ؛ كه بعضى از آنها در نزديك خرابهء شهر رى و در راه خراسان ساخته شدهاند . يكى از اين سه برج كه به دهنمك اقرب و معروف است ، به برج بكشم در نقطهء خطرناكى واقع است ، كه در قديم الايام هميشه دزدگاه بوده [ است ] . و در اطراف آن ، درّه و ماهورها است ، كه براى « قطّاع طريق » هم « كمينگاه » و هم « راه فرار » مىتواند بود . در نيم فرسخى لاسجرد ، نهر آبى در كنار راه بود . نماز صبح را [ در ] آنجابهجا آورديم . بعد از آن ، راه در تنگه [ اى ] واقع است ، كه قدرى از آن از ميان سنگ گچ تراشيدهاند ؛ و در مدخل اين تنگه اثر بناى سنگر مانندى است ، كه در زمان « فتن » و « محن » ، بيش از يك نفر راه عبور نداشتهاند ؛ اگرچه از اطراف هم ، راه حمله مشكل نيست . [ لاسجرد ] بالجمله ، قدرى از روز گذشته ، وارد منزل شديم . آبادى اصلى كه در اين قريه است ، به وضع غريبى ساخته شده است . قلعهء مدورى « 2 » تقريبا دارد . خان [ ه ] ها تمام « دو مرتبه » « 3 » [ در ] بالاى يك « قاعده » ساخته شده ،
--> 422 ه . ق . / 1031 م . در سن 76 سالگى درگذشت . وى مردى خوشصورت ، نيكسيرت ، مقتدر و دانشمند بود و در عهد او دولت عباسيان رونق گرفت و دولت آل بويه منقرض شد و سلجوقيان در ايران ظهور كردند و فتنهء بساسيرى نيز در زمان او اتفاق افتاد . ( 1 ) . « بعد از سه ساعت ، قلعه و مزرعهاى است موسوم به عبدلآباد . آب بسيار بد و زراعت خيلى كمى دارد . » ( سفرنامه سيف الدوله ، 284 ) امروزه به آن عبد الله آباد مىگويند . ( 2 ) . « ده معتبر آبادى است . اصل بناى قديمش قلعهء مدور بسيار محكمى است از يك پارچه كبالت . وسط اين قلعه چاهى است چند ذرعى كه از چاه به زير رفت سه چهار نقب گشاد از چاه به اطراف مىرود . » ( سفرنامه سيف الدوله ، 285 ) . ( 3 ) . طبقه .